AI-geletterdheid in HR: van verplichting naar voorsprong

Kunstmatige intelligentie vindt in rap tempo zijn weg naar de werkvloer. In steeds meer organisaties ondersteunt AI werkprocessen, neemt het werk uit handen en beïnvloedt het zelfs beslissingen. Van HR tot klantenservice, van inkoop tot strategie: AI raakt vrijwel elke afdeling. Efficiënt? Absoluut. Maar ook gevoelig, zeker als het gaat om eerlijke kansen, transparantie en veiligheid. En precies daar ligt een rol voor HR. Want waar technologie de spelregels verandert, helpt HR medewerkers om mee te bewegen – met kennis, inzicht en bewustwording over de inzet van AI.

EU AI Act

De Europese Unie heeft met de EU AI Act regels gesteld voor het ontwikkelen, gebruiken en verhandelen van AI binnen Europa. Sommige AI-systemen worden verboden; andere brengen flinke risico’s met zich mee. Het gaat vooral om toepassingen die grote invloed kunnen hebben op mensenlevens. Dat er regels komen, is niet voor niets: AI-toepassingen worden steeds krachtiger én complexer. Juist daarom is het van belang dat organisaties zich verdiepen in hoe ze AI gebruiken, en welke verantwoordelijkheden daarbij horen.

Gebruikers

Wat opvalt aan de nieuwe wetgeving: de verantwoordelijkheid ligt straks niet alleen bij de ontwikkelaars, maar ook bij gebruikers. Organisaties die AI inzetten in hun HR-processen – denk aan werving, beoordeling of promotie – krijgen er taken en verantwoordelijkheden bij. Als organisatie moet je je medewerkers dus voorbereiden op het professionele gebruik van AI in werkprocessen. Niet alleen op het gebied van privacy en ethiek, maar ook als het gaat om de kennis en vaardigheden van de mensen die met die technologie werken.

AI-geletterdheid

AI-geletterdheid is dus geen ‘nice to have’ meer, maar een wettelijke plicht. Het is meer dan weten wat AI is. Het betekent dat medewerkers snappen hoe AI werkt, welke rol het speelt in hun werk en wat de risico’s en grenzen zijn. Geen cursus voor techneuten, maar praktische kennis die helpt om met een kritisch én open blik met AI om te gaan. Voor HR betekent dit: zorgen dat collega’s die AI gebruiken goed zijn voorbereid. Dat zij weten wat een algoritme doet, hoe beslissingen tot stand komen, en wat hun eigen rol daarin is. Misschien nog wel belangrijker: dat ze fouten of vooroordelen durven én kunnen signaleren. AI beïnvloedt immers steeds vaker werkprocessen, functierollen en loopbanen. Wie niet begrijpt hoe het werkt, raakt sneller het overzicht of het vertrouwen kwijt.

Van compliance naar kans

De meeste aandacht voor de AI Act gaat nu nog uit naar risico’s, verboden toepassingen en juridische voorwaarden. Begrijpelijk – maar ook jammer. Want AI-geletterdheid is niet alleen een compliance-onderwerp. Het is óók een kans om medewerkers sterker te maken in een wereld die snel verandert. Wie AI snapt, voelt zich minder afhankelijk. Wie weet hoe een systeem werkt, kan het beter benutten. En wie begrijpt wat AI wel en niet kan, maakt betere keuzes. En dat geldt niet alleen voor medewerkers, maar ook voor HR zelf.

HR als sleutelspeler bij AI-verandering

Nu technologie, en AI in het bijzonder, steeds vaker een grote rol speelt bij besluitvorming en dagelijkse processen, vraagt dat om nieuwe vaardigheden, inzicht en eigenaarschap. In die context heeft HR een sleutelrol: niet als uitvoerder van tools, maar als opleider en bewaker van menselijke waarden zodat medewerkers op de juiste manier inzetten met het beste resultaat. Dus laten we AI-geletterdheid niet benaderen als een verplicht vinkje, maar als een kans om het verschil te maken. Want als er één afdeling is die snapt hoe belangrijk het is dat mensen kunnen groeien met vertrouwen, dan is het HR. En daar kan geen algoritme tegenop.

Door Martin Derks van ExplainiT, partner van HR Live op 9 oktober 2026 in de Fokker Terminal. Bestel hier je tickets voor HR Live.